[Flaptekst]: Inleiding ""Zacht voor kleuren, hard voor vlekken."" Deze slagzin afkomstig uit de wasmiddelenreclame is afgeschreven en stoffig. Maar na een wasbeurt weer fris genoeg voor hergebruik. In 1954 huppelde ik in korte broek de school binnen. Nu in 2015 loop ik er in kostuum weer uit. Als consument, leerkracht, schoolleider, opleider, ontwikkelaar, auteur, ondernemer, adviseur en inspecteur heb ik mezelf alle hoeken van de school laten zien. Nu schrijf ik op hoe het in mijn ogen was, hoe het is en hoe het mogelijk verder zal gaan. Het is een persoonlijk verhaal zonder wetenschappelijke pretentie. Wel hoop ik de lezer af en toe te verleiden tot een doorkijkje en een glimlach. Het boek bevat kleuren zoals kansen bieden en een gezond zelfbeeld ontwikkelen, en dit met bemoediging als de algemene onderlegger. Maar de wereld bestaat niet alleen uit kleuren. Pesten is een van de meest donker gevlekte tegenhangers van al dat moois. Maar we zien veel andere vlekken en vlekjes zoals: geen doorzettingsvermogen opbouwen, faalangst ontwikkelen, de lat te laag leggen en beroerd uitleggen. Het geheel betreft zes hoofdstukken, met in het eerste hoofdstuk enkele persoonlijke ervaringen als kind, schoolleider, ouder en inspecteur van het onderwijs. In de volgende drie hoofdstukken staan achtereenvolgens de leerkracht, de schoolleider en de ouder met de opvoeding centraal. Dan komt de vraag aan de orde wie de baas is in scholenland. In het laatste hoofdstuk waag ik het een blik te werpen in de toekomst van het funderend onderwijs. Ten slotte is er nog een supplement met een chronologisch overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in het primair onderwijs van 1950 tot heden. Ik probeer zacht voor kleuren en hard voor vlekken te zijn en ik schrijf daarover met een glimlach. Met een serieuze glimlach wel te verstaan. Jacques Jacobs Voorwoord Onlangs reed ik langs het pleintje waaraan mijn oude basisschool gevestigd was. Was, want de Samenwerkingsschool is er niet meer. In de helft van het gebouw is nog een school voor speciaal onderwijs gevestigd. De andere helft is prijsgegeven aan een bedrijf dat zich met managementadvies bezighoudt. Ik rijd er vermoedelijk nooit meer langs, mijn ouders zijn laatst verhuisd. Naar een oud schoolgebouw kijken levert als vanzelf enige melancholieke bespiegelingen op, over de jongen die je was, de tijd die maar voortdendert. Een beetje op niks af als je eerlijk bent. Jacques Jacobs heeft in dit boek een heroïsche poging gedaan dergelijke persoonlijke bespiegelingen te verbinden aan observaties en analyses over de aard en ontwikkeling van het onderwijs in Nederland. De lezer belandt daarmee in een achtbaan van gedachten die een geliefde attractie is, voor wie Jacques weleens heeft zien spreken. Zelfspot is hem niet vreemd, relativering ook niet. Al die grote ideeën, die zijn vooral interessant voor mensen die zichzelf interessant vinden, lijkt Jacobs te suggereren. Overschat je mogelijkheden niet, maar onderschat het belang van de school nooit. Want dat is wat uit deze pagina's het meest opspat. De onvoorwaardelijke liefde voor de school, de klas, het kind. Waarin de klassieke ambitie om kinderen te verheffen, dubbeltjes tot kwartjes op te poetsen, onverminderd urgent is. Uiteindelijk keert Jacques Jacobs steeds weer terug naar wat, ook voor hem, de essentie van onderwijs is. Kleine pedagogische momenten. Meesterschap op de vierkante millimeter, waarin empathie, de juiste vraagstelling tot beslissend resultaat leidt. Het is iets wat iedere leerling, iedere docent en ook iedere inspecteur weet: uiteindelijk is het onderwijs een ambacht. En voor ambacht is toewijding en liefde nodig. Daar heeft het Jacques Jacobs geen dag in zijn imposante onderwijsleven aan ontbroken. Arnold Jonk Hoofdinspecteur van het onderwijs [ReviewQuote]: Boekrecensie van boek van: Jacques Jacobs""Een aanrader voor iedereen die in en voor het onderwijs werkt" Menig pensionado kijkt reikhalzend uit naar de laatste werkdag en verlaat met veel zuchten van verlichting de loopbaan. Hè, hè, het zit erop en wat wogen die laatste loodjes zwaar! Zo niet Jacques Jacobs. Die zet net voor zijn pensionering als onderwijsinspecteur nog even een eindsprint in en schrijft een boek, over onderwijs natuurlijk. In de intro belooft Jacobs dat het'een persoonlijk verhaal wordt, zonder wetenschappelijke pretentie. Het persoonlijke verhaal is gevuld vanuit ervaringen als leerling, leraar, schoolleider, adviseur, inspecteur, auteur en nog wat andere functies. Even slaat de vertwijfeling toe: we krijgen toch geen ego-document voorgeschoteld met een opsomming van alle grootse verrichtingen die de auteur tot stand heeft gebracht? Niets van dit alles. De auteur schrijft nauwelijks over zichzelf en voor zover dat wel gebeurt, is dat vrijwel altijd in relatie tot gebeurtenissen in en rond de school. Het persoonlijk zit erin, dat de lezer door de bril van Jacobs meekijkt naar hoe het was en hoe het mogelijk verder zal gaan. Een breed scala aan onderwerpen wordt belicht: de leraar, de schoolleider, de invloeden op en beïnvloeders van de school, de toekomst en als toegift een historische schets. Het boek bevat heel veel informatie vanuit de brede onderwijspraktijk en ook een visie op onderwijs. Het boek informeert, zet aan het denken en inspireert. Een aanrader voor iedereen die in en voor het onderwijs werkt en af en toe kleine of grote beleidsbeslissingen moet nemen. De auteur kijkt door de bril van de vakman vooral naar het primaire proces. Wat gebeurt er in de klas met de groep, met individuele kinderen? Het hoofdstuk'Alle ballen op de leraar' is dan ook het langst. De leraar is de belangrijkste conditie voor goed onderwijs, aldus Jacobs. De auteur heeft hier trouwens de wetenschap aan zijn zijde, want die leert ons dat het de leraar is die het verschil maakt en niet zaken als de methode, het onderwijsmodel, zelfs niet de Ipad. Hoe doet de leraar dat, hoe zorgt hij voor goed, passend onderwijs? De auteur komt niet te spreken over ontwikkelingsperspectieven, handelingsplannen of hoogwaardige diagnoses, maar voert enkele kinderen ten tonele die dank zij de leraar weer tot ontwikkeling en leren kwamen. Nooit gedacht om van een scheidend inspecteur nog eens te vernemen dat het in de kern gaat om contact maken, bemoedigen en gebruik maken van uitlegkunde. Jacobs vindt dat de kwaliteit van het didactisch proces altijd uitgangspunt moet zijn voor handelen, beleid en toezicht. Hij windt zich bv. op bij de gedachte dat de inspectie uitsluitend de wet zou mogen toetsen en niet zou mogen kijken naar en spreken over'onomstreden indicatoren voor goed onderwijs.' De auteur maakt zich sterk voor waardengedreven onderwijs. De school is er voor opvoeding en vorming en levert zo een bijdrage aan menswording en een menswaardige samenleving. Ook in de toekomst, als de onderwijstechnologie een grotere rol zal spelen, blijft het belang van vorming onverminderd aanwezig. Dit is geen voorspelling op basis van trendanalyses, maar een visie op wat de inhoud en ambitie van het onderwijs moeten zijn en blijven. Jacobs schreef een in alle opzichten vrolijk boek. Tal van anekdotes maken duidelijk dat er in het onderwijs volop te (glim)lachen valt. Ook tijdens het lezen van dit boek trouwens. Het is ook een optimistisch boek: Het gaat heel behoorlijk in het onderwijs, maar het kan natuurlijk altijd beter: de kleuren koesteren en ons druk blijven maken over de vlekken. Dit boek levert de inspiratie en de inzichten om wat vlekken te verwijderen en - beter nog - ze te voorkomen. Klaagcultuur? Kommer en kwel? Niet in dit boek! Bas de Koning
nl
en
